AİHM Kararlarının Uygulanmasının İzlenmesi: İzleme Raporu 2


Ünal Tekeli/Türkiye Kararının Uygulanması: İzleme Raporu

Bir çok Avrupa Konseyi üyesi ülkede olduğu gibi Türkiye'de de AİHM kararlarının uygulanmaması, geç uygulanması veya eksik uygulanması yaygın bir sorundur. Halbuki AİHM kararlarının, ülkedeki insan hakları standartlarını yükseltmesi sadece ilgili davada mağduriyetin giderilmesi ile değil ve fakat davada saptanan ihlali giderecek, tekrarının önüne geçecek genel önlemlerin alınmasına bağlıdır. Her ne kadar genel önlemleri almak hükümetlerin ödeviyse de, sivil toplumun aktif bir şekilde sürece katılmaması ya ihlallerin daha geç sonlandırılmasına ya da hiç sonlandırılmamasına yol açmaktadır.

İnsan Hakları Ortak Platformunu oluşturan Helsinki Yurttaşlar Derneği, İnsan Hakları Derneği ve Uluslararası Af Örgütü öncelikli olarak Türkiye'deki bu önemli boşluğu doldurmayı amaçlamış ve AİHM tarafından verilen kararların uygulanmasını izlemeye ve raporlamaya yönelik bu çalışmayı başlatmıştır. Bu raporlardan ikincisini Ünal Tekeli/Türkiye kararı oluşturmaktadır.

2004 yılında verilen Ünal Tekeli/Türkiye kararı, Bakanlar Komitesi önünde standart izleme usulüne göre takip edilmektedir. Bakanlar Komitesi’nin medeni hukukta eşlerin eşitliğine ilişkin Kararı’na (78) 37 ve cinsiyet temelli ayrımcılığa karşı yargısal korumaya ilişkin Tavsiye Kararı’na R(85) atıfta bulunan Avrupa Mahkemesi, cinsiyet eşitliği yönünde ilerlemenin günümüzde Avrupa Konseyi’ne üye devletlerin temel bir hedefi olduğunu ortaya koymuştur. Mahkeme bu bağlamda ve ayrımcılık yasağı ilkesine verilen önemi göz önünde bulundurarak devletlerin, aile birliğinin kocanın soyadıyla dışa vurulduğu şeklinde süregiden geleneği evli kadınlara dayatamayacağını ortaya koymuştur. Mahkeme, bunun sonucunda, kadınlara aile birliği adına getirilen kocanın soyadını alma zorunluluğunun; kadın evlenmeden önceki soyadını kullanabilse bile, cinsiyet temelli muamele farklılığını objektif ve mantıklı bir biçimde açıklanamadığını ortaya koymuştur (madde 8’le birlikte madde 14 ihlali).

Alandan toplanan verilere dayalı olarak hazırlanan rapor, kararın kesinleştiği 2005 yılından bu yana kararın infazı için atılan adımları değerlendirmekte ve kararın tam olarak uygulanması için öneriler içermektedir.

Raporun tam metni için files/02_Unal_Tekeli_Rapor_TR.pdf

 

 

    

"AİHM Kararlarının Uygulanmasının İzlenmesi" projesi 2012-2013 yıllarında Almanya Büyükelçiliği Ankara, 2014-2015 yılları için de Avrupa Birliği Türkiye Delegasyonu ile İngiltere Büyükelçiliği Ankara tarafından desteklenmektedir. 

Web sitesinin Avrupa Birliği'nin ve diğer fon sağlayıcıların resmi görüşlerini yansıttığı düşünülmemelidir.