AİHM Kararlarının Uygulanmasının İzlenmesi Rapor No 5


Erçep/Türkiye Kararının Uygulanması - İzleme Raporu

Vicdani ret hakkı...

Bir çok Avrupa Konseyi üyesi ülkede olduğu gibi Türkiye'de de AİHM kararlarının uygulanmaması, geç uygulanması veya eksik uygulanması yaygın bir sorundur. Halbuki AİHM kararlarının, ülkedeki insan hakları standartlarını yükseltmesi sadece ilgili davada mağduriyetin giderilmesi ile değil ve fakat davada saptanan ihlali giderecek, tekrarının önüne geçecek genel önlemlerin alınmasına bağlıdır. Her ne kadar genel önlemleri almak hükümetlerin ödeviyse de, sivil toplumun aktif bir şekilde sürece katılmaması ya ihlallerin daha geç sonlandırılmasına ya da hiç sonlandırılmamasına yol açmaktadır.

İnsan Hakları Ortak Platformunu oluşturan Helsinki Yurttaşlar Derneği, İnsan Hakları Derneği ve Uluslararası Af Örgütü öncelikli olarak Türkiye'deki bu önemli boşluğu doldurmayı amaçlamış ve AİHM tarafından verilen kararların uygulanmasını izlemeye ve raporlamaya yönelik bu çalışmayı başlatmıştır. Bu raporlardan beşincisini Erçep/Türkiye kararı oluşturmaktadır.

Vicdani retle ilgili Türkiye'den Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne 1999 yılından bu yana başvurular yapılmaktadır. İlgili ilk karar, Mahkeme'nin içtihat değişikliği öncesindeki dönemde, 24 Ocak 2006 tarihinde verilmiş olan Ülke/Türkiye kararıdır. Mahkeme, konuyu Sözleşme'nin 3. maddesi altında değerlendirerek ihlal kararı vermiştir. Türkiye'den yapılmış olan vicdani ret başvurularına ilişkin 2011 yılına kadar herhangi bir karar çıkmamış ise de içtihadı değiştiren Bayatyan kararından hemen sonra  22 Kasım 2011 tarihinde Erçep/Türkiye, 17 Ocak 2012 tarihinde Demirtaş/Türkiye, 12 Haziran 2012 tarihinde Savda/Türkiye ve 17 Temmuz 2012 tarihinde de Tarhan/Türkiye olmak üzere dört farklı davada Sözleşme'nin 9. maddesinin ihlal edildiğini saptayan kararlar verilmiştir.

Her ne kadar Erçep/Türkiye kararı 2011 yılı Kasım ayında verilmiş olsa da Mahkeme kararlarının izlenmesinden sorumlu olan Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi, Erçep/Türkiye kararını önce Demirtaş/Türkiye ve Savda/Türkiye kararlarının izleme süreçleri ile ve daha sonra da 2006 yılından bu yana Bakanlar Komitesi önünde olan Ülke/Türkiye kararının izleme prosedürü ile birleştirilmiştir. Kararların tümü Ülke/Türkiye karar grubu adı altında "nitelikli izleme" prosedürüne tabidir

Alandan toplanan verilere dayalı olarak hazırlanan rapor, vicdani ret konusunda AİHM kararlarının infazı için atılan adımları değerlendirmekte ve tam olarak uygulanması için öneriler içermektedir.

Raporun tam metni için  files/05_Ercep_Rapor_TR.pdf

 

 

 

 

    

"AİHM Kararlarının Uygulanmasının İzlenmesi" projesi 2012-2013 yıllarında Almanya Büyükelçiliği Ankara, 2014-2015 yılları için de Avrupa Birliği Türkiye Delegasyonu ile İngiltere Büyükelçiliği Ankara tarafından desteklenmektedir. 

Web sitesinin Avrupa Birliği'nin ve diğer fon sağlayıcıların resmi görüşlerini yansıttığı düşünülmemelidir.