AİHM Kararlarının Uygulanmasının İzlenmesi: İzleme Raporu 2015/1

Opuz Kararının Uygulanmasına İlişkin İzleme Raporu

Kadına Yönelik Şiddet

İHOP, AİHM Kararlarının Uygulanmasının İzlenmesi Projesi kapsamında yürüttüğü izleme/raporlama çalışmalarına Opuz kararının uygulanmasına ilişkin rapor ile devam ediyor.

Birçok Avrupa Konseyi üyesi ülkede olduğu gibi Türkiye'de de AİHM kararlarının uygulanmaması, geç uygulanması veya eksik uygulanması yaygın bir sorundur. Oysa AİHM kararları yoluyla ülkedeki insan hakları standartlarını yükseltmesi, sadece ilgili davada mağduriyetin giderilmesi ile değil saptanan ihlali giderecek, tekrarının önüne geçecek genel önlemlerin alınmasına bağlıdır. Her ne kadar genel önlemleri almak hükümetlerin ödeviyse de, sivil toplumun aktif bir şekilde sürece katılmaması ya ihlallerin daha geç sonlandırılmasına ya da hiç sonlandırılmamasına yol açmaktadır.

İnsan Hakları Ortak Platformunu oluşturan Helsinki Yurttaşlar Derneği, İnsan Hakları Derneği, İnsan Hakları Araştırmaları Derneği, İnsan Hakları Gündemi Derneği ve Uluslararası Af Örgütü öncelikli olarak Türkiye'deki bu önemli boşluğu doldurmayı amaçlamış ve AİHM tarafından verilen kararların uygulanmasını izlemeye ve raporlamaya yönelik bu çalışmayı başlatmıştır. Bu raporlama çalışması Opuz kararı ile devam etmektedir.

Bu izleme raporunda, öncelikle Opuz kararının gereklerinin yerine getirilmesi için AİHM’nin öngördüğü yükümlülükler tespit edilmiş ve kararın verildiği 2009 yılından itibaren, Türkiye’nin yükümlülüklerini yerine getirip getirmediği mercek altına alınmıştır. Yasal, idari, yargısal tüm değişiklikler incelenerek, Opuz kararının getirdiği yükümlülükleri karşılamaya yeterli olup olmadıkları bağlamında değerlendirilmiştir. Bu minvalde yapılan tüm incelemelerin, Türkiye’de kadına yönelik şiddette ortaya çıkan cezasızlık sorununa işaret eder nitelikte olduğu da belirtilmelidir.

Opuz/Türkiye Kararının Uygulanması Raporu, en temelde, kadına yönelik şiddetle mücadelede yaklaşım ve uygulama bakımından, kadına yönelik şiddeti ortadan kaldıracak kararlılığın ve sonuca götürecek pratik uygulamaların gerçekleştirilmediğini ortaya koymaktadır. Türkiye’de kadına yönelik şiddetle mücadeleyi esas alan faaliyetlerde, hakların elde edilmesi ve eksiksiz kullanımı bakımından temel öneme sahip olan toplumsal cinsiyet eşitliğini esas alan ve bunu sağlamaya dönük bütüncül/kapsayıcı bir yaklaşımın ve siyasi kararlılığın varlığından söz edilememektedir. Bununla bağlantılı olarak, kadına yönelik şiddeti önlemeye/ortadan kaldırmaya elverişli adımlar atılmamakta, sorunu bir bütün olarak odağa alan müdahaleler yerine; her biri meselenin bir noktasına yönelen ve birbirinden kopuk kimi değişikliklerle bu büyük ve sistematik insan hakları sorunu geçiştirilmektedir.

Türkiye’de kamu görevlilerin hukuksal ve cezai sorumluluğunu eksiksiz biçimde pratiğe dönüştürecek değişiklik ve uygulamaların yapılmadığı ve kadınların şiddetten korunmasına yönelik önleyici tedbirlerin eksiksiz ve etkili biçimde alınıp, hayata geçirilmediği görülmektedir. Yasal ve bağlayıcı yükümlülüklerin yerine getirilmemesi veya eksik uygulanması, insan haklarının korunup geliştirilmesi yönündeki temel sorumluluğun gerçeğe dönüştürülmemesi sonucunu doğurduğu gibi, kadına yönelik şiddetin önlenmesi ve cezasızlığın ortadan kaldırılması hedefinde de büyük bir gedik açmaktadır.

Sonuç olarak, kadına yönelik şiddetin süreğenliği ve cezasızlık sorunu, yasal, idari, yargısal değişiklik ve düzenlemelerin tam sorumluluk alınarak ve layıkıyla yerine getirilmemesinin bir sonucu olarak karşımızda durmaktadır.

Rapora erişmek için tıklayınız...

Ek:

Türkiye Cumhuriyeti tarafından, OPUZ ve DURMAZ davalarına ilişkin olarak hazırlanan Eylem Planı

ve

İHOP'un Eylem Planı'na ilişkin görüşü...

 

 

    

"AİHM Kararlarının Uygulanmasının İzlenmesi" projesi 2012-2013 yıllarında Almanya Büyükelçiliği Ankara, 2014-2015 yılları için de Avrupa Birliği Türkiye Delegasyonu ile İngiltere Büyükelçiliği Ankara tarafından desteklenmektedir. 

Web sitesinin Avrupa Birliği'nin ve diğer fon sağlayıcıların resmi görüşlerini yansıttığı düşünülmemelidir.